وَ ما يُؤْمِنُ أَكْثَرُهُمْ بِاللَّهِ إِلَّا وَ هُمْ مُشْرِكُونَ ؛ « 1 » بيشتر آنانى كه به خدا ايمان مىآورند ، مشركند . البته شركى كه در آيه مطرح شده ، شرك در اطاعت است ؛ چراكه شرك در عبادت با ايمان جمع نمىشود ؛ ولى شرك در اطاعت ، با ايمان قابل جمع است . بنابراين آيه ، اكثريت قاطع مردم يا اهل ايمان نيستند ، يا اگر اهل ايمانند ، جز اندكى از آنها ، همگى گرفتار اعمال شرك‌آلود و اطاعت غير خدايند . قرآن كريم در آيهء ديگرى مىفرمايد : اعْمَلُوا آلَ داوُدَ شُكْراً وَ قَلِيلٌ مِنْ عِبادِيَ الشَّكُورُ ؛ « 2 » اى آل داوود ! شكرگزار باشيد و كمى از بندگانم شكرگزارند . در آيه فوق نفرموده كمى از بندگانم شاكرند ، بلكه فرموده است : شكورند و شكور صيغهء مبالغه است . بنابراين ، نفى شكور بودن اكثريت كرده نه نفى شاكر بودن اكثريت . در آيهء ديگرى مىفرمايد : وَ لَقَدْ ذَرَأْنا لِجَهَنَّمَ كَثِيراً مِنَ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ ؛ « 3 » ما بسيارى از جنّ و انس را براى جهنم آفريده‌ايم . البته هيچ موجود مكلّفى اوّلا و بالذات ، براى جهنم خلق نشده است ، بلكه براى آن چه در آيهء فوق آمده كه چون دل‌هاىشان را براى دانش و آگاهى به كار نمىاندازند و گوش و چشم بينا و شنوا ندارند ، از لوازم و ضروريّات زندگى آنهاست كه در تكاپوى خويش به جهنم بيفتند . درست است كه حرف لام در برخى از آيات شريفه ، براى بيان غايت و غرض به

--> ( 1 ) . يوسف ( 12 ) آيهء 106 . ( 2 ) . سبأ ( 34 ) آيهء 13 . ( 3 ) . اعراف ( 7 ) آيهء 179 .